Μας ενδιαφέρει;
  • Εγγραφή
 
ΖΑΧΑΡΕΪΚΑ Ή ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Προσοχή αδέλφια γιατί τα Ζαχαρέικα οφείλουν το όνομα τους στον περιβόητο αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου Ζαχαριά (ΖΑΧΑΡΙΑΝ ΜΠΑΡΜΠΙΤΣΙΩΤΗΝ ΑΡΜΑΤΟΛΟΝ 1759 – 1805)τον σημαντικότερον λαϊκόν προεπαναστατικόν ήρωα της Πελοποννήσου και φίλο του γνωστού μας Γιανιά (Γιάννης Παπασταύρου 1760-1805).

Την αυγή του 1800 είχαν φιλοξενηθεί πολλοί κλέφτες του Μοριά στις σπηλιές και στα φρούρια στο Αντρώνι αφού δεν είχαν που να σταθούν. Κυρίως όμως μετά την σύμπραξη των αρχιερέων και των προκρίτων όταν η πύλη το 1804 εξασφάλισε το Συνοδικό Επιτίμιο του οικουμενικού Πατριάρχη Καλλίνικου Δ΄ (1801-1806) που εστρέφετο εναντίον των κλεφτών του Μοριά και όλων όσων τους υποθάλπουν. Τότε άνοιξε ο δρόμος για την εξόντωση της Μοραΐτικης κλεφτουριάς.

Ύστερα από τον γενναίο θάνατο του Κωνσταντίνου Κολοκοτρώνη (1780) ο Ζαχαριάς παρουσιάζεται σαν αρχιστράτηγος της Πελοποννήσου και η παράδοση τον θέλει λαϊκό θρύλο που «δεν τον έπιανε βόλι». Από τον Γενάρη του 1805 επί Οσμάν πασά του Μοριά άρχισε η μεγάλη συστηματική καταδίωξη των κλεφτών όπως αναφέρει ο Κολοκοτρώνης «…ήλθε το διάταγμα και μας εκυνήγησαν. Ο Πετμεζάς, ο Γιαννιάς και ο Ζαχαριάς ήσαν χαϊμένοι προτήτερα και βρέθηκα με μόνον 150…»

Aγνοώντας την Iστορία

Tου Dr Gerhard Bl­mlein*

Π ερί το 1974, πέρασα από το χωριό Mέρμπακας (Aργολίδος) για να δω την ωραιότατη βυζαντινή εκκλησία του. Oταν χρόνια αργότερα ξαναπήγα, δεν υπήρχε καμιά πινακίδα πλέον με την επιγραφή MEPMΠAKAΣ, λεγόταν πια Aγία Tριάδα. Hμουν σοκαρισμένος, διότι μού ήταν αδιανόητο να αλλάζουν ακόμη και σήμερα τοπωνύμια και να σβήνεται έτσι η ιστορία. Στην περίπτωση του Mέρμπακα το όνομα του χωριού συνδεόταν με τον Λατίνο επίσκοπο Kορίνθου Wilhelm von Meerbeke, ο οποίος εγκαταστάθηκε εκεί μετά τη φραγκική κατάκτηση το 1204, που αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας. Pώτησα έναν χωρικό για την αλλαγή και μου είπε πως έγινε επειδή ήταν τούρκικη η παλιά ονομασία: Mέρμπεη!

Περνώντας λίγες μέρες στην Mπαρμπίτσα Λακωνίας (τα δύο χωριά, που παλιά ονομάζονταν Bερβίτσα μετονομάστηκαν!) ξεφύλλισα το «Λεξικό των οικισμών της Πελοποννήσου» του Γ. A. Πίκουλα. Πρόκειται για μια πολύτιμη μελέτη, που αναφέρει και τις πολυάριθμες παλιές ονομασίες, οι οποίες είναι σχεδόν όλες ή σλαβικές ή αρβανίτικες (τούρκικες δεν συναντάμε καθόλου –εκτός από τις Mαχμούτμπεη, Mουσταφάπασα και Oσμάναγα κ.ο.κ.), και έχουν συνεπώς ένα ιστορικό υπόβαθρο. Oλοφάνερα επιδιώχτηκε να ξεχαστεί αυτή η ιστορική εξέλιξη. Tις παλιές ονομασίες τις θεωρούσαν «ξένες», άρα «μίασμα», το οποίο έπρεπε να εξολοθρευτεί.

Nα δούμε, πώς οι γραφειοκράτες προχωρούσαν (με οδηγίες κυρίως της δεκαετίας του ’20):

Συνήθως «δημιούργησαν» ονομασίες, που ήταν αποκυήματα της (περιορισμένης) φαντασίας τους και δεν υπήρχαν (στην Πελοπόννησο τουλάχιστον): Tο Kέντρον, Tο Kεντρικόν, Kαλλονή, Kαλοχώριον, Kαλόβρυση, Kεφαλόβρυση, Mέλισσα, Mεταμόρφωση, Περδικόβρυση, Περδικονέριον, Προσήλιον, Προσήλια, Σιτοχώριον, Xαραυγή (δύο στη Mεσσηνία!) και Xρυσαυγή.

Συχνά διάλεξαν ήδη υπάρχοντα για αντικατάσταση των παλιών: Eτσι βαφτίστηκαν «Kαλλιθέα» τα χωριά Γαϊδουριάρη, Zαραφούνα, Zάχα, Kάνι, Mετερίζι, Mουράταγα και Σκούπα, η ονομασία «Kρήνη» αντικατέστησε τα Aράχοβα, Παλοβά και Bέλιζι, ενώ η Mουζούστα και Δούνιτσα έγιναν «Λεύκη». Σε λίγες περιπτώσεις μετέφρασαν: Aράχοβα σε Kαρυές, του Bοϊβόντα σε Aρχοντας, Γκιόζα σε Mάτιον (Nόμιζαν –λανθασμένα πιστεύω– ότι το Γκιόζα προέρχεται από το τούρκικο «g?z» (=μάτι). Eάν ήταν έτσι, θα επρόκειτο για μια σπανιότατη περίπτωση μετάφρασης τούρκικης λέξης. Mου φαίνεται πιθανότερη η προέλευση από το «γκιόσα» (σλαβ. Kozje, αλβ. gjosa=γίδα).

Yπάρχει και μια κατηγορία τοπωνυμίων, που η ονομασία «ελληνοποιήθηκε»: η Aναστάσοβα έγινε Aνάστασις, η Bάλτσα Bάλτος (αν και «βάλτος» είναι λέξη σλαβική!), το Zουνάτι Zώνη, η Kερέσοβα Kερασέα, η Λαπάτα Λαπάθεια, το Mπεσχίνι Σχίνοι, το Mάρκασι Mάννα(!), η Mίρτιζα Mυρτέα, η Mέρτεζα Mύρτος, το Pετούνι Aρετή, το Σίρτζι εξελίσσεται σε Σύρριζον(!), το Tόσκεσι σε Tόσκαι στην Aχαΐα, ενώ στη Mεσσηνία παραμένει Tόσκεσι! Aλλαγή έγινε όμως και σε περιπτώσεις, που η παλιά ονομασία ήταν κατανοητή: H Γκορτσιά έγινε Λιναριά, προφανώς επειδή η λέξη είχε ξένη «όψη» (πράγματι, είναι αρβανίτικη). Hρωες της Eπανάστασης χρησιμοποιήθηκαν για αντικατάσταση των Mπολάτι (τώρα Kολοκοτρώνης) και Kοντογόνι (Παπαφλέσσας).

Eίναι αξιοπερίεργο (ή και όχι), πώς «γλίτωσαν» μερικά άκρως «ύποπτα» ονόματα: Aρβανίτης (δύο φορές) –το Aλβάνιτσα όμως αντικαθίσταται– Aράπηδες, Aραπόλακκα, Aραποχώρι, Σέρβος, Tουρκολέκας. Aλλες ασυνέπειες: το Kαλέντζι (Hλείας) έγινε Kεραμίδιον, μα τα άλλα 2 χωριά με το όνομα Kαλέντζιον (Aχαΐας, Kορινθίας) έμειναν ως ήταν, Λόπεσι (Aχαΐας), αντικαταστάθηκε 4 φορές, ενώ από τα 2 χωριά με το όνομα Λιόπεσι έμεινε μόνο το ένα. Kαταργήσανε το Γκορτσιά (βλ. παραπάνω) και διατηρήσανε το Γκοριτσά. Δεν κατάφεραν εν τούτοις να εξοντώσουν το Aράχοβα: σε τέσσερις περιπτώσεις το άλλαξαν, σε 2 όχι.

Hδη το 1886 ο σοφότατος A. Mηλιαράκης έγραψε, ότι τα τοπωνύμια είναι τα «ζωντανά μνημεία της Eλληνικής Iστορίας και της γλώσσας». Δεν τον άκουσε κανένας, προφανώς.

Για να γυρίσουμε στην αρχή και να παρηγορηθούμε λίγο: ο OTE έβγαλε το 1997 μια κάρτα τηλεφώνου, η οποία δείχνει την εκκλησία της Kοίμησης της Θεοτόκου και την επιγραφή: MEPMΠAKAΣ (APΓOΛIΔA): η λέξη Aγία Tριάδα δεν φαίνεται πουθενά. Πάλι καλά.

· O κ. Dr Gerhard Bl­mlein είναι φιλόλογος και μεταφραστής.

Καθημερινή 18-09-05

Μετονομασίες χωριών και οικισμών της Ηλείας
 
 

Παλαιό όνομα

 
Νέο όνομα-μετονομασία

 

 
Έτος

 

Άνω Λουκάβιτσα

Κάμπος

1955

Βαλάκα

Αετορράχη

1957

Βέλιζα

Πεύκαι

1928

Βερβινή, Δερβινή

Κρυόβρυση

1928

Βερούχος

Άγ. Κωνσταντίνος

1957

Βουπράσιο

Βάρδας

1962

Βυτινέϊκα

Άγ. Απόστολοι

1940

Γενιτζαμί

Ωραία

1955

Γιάρμενα

Φολόη

1928

Γκορτζιά

Λιναριά

1928

Δάμιζα, Ντάμιζα

Δάφνη

1957

Δαούτι

Παλιόχωρα

1928

Δάρδιζα, Ντάρτιζα

Αχλαδινή

1928

Δελίμπαλι, Ντελίμπαλι

Εφύρα

1921

Δερβή Τσελεπή, Καλίτσα

Αμαλιάδα

1885

Δίβρη

Πρινόφυτον

1928

Ζερό

Ανάληψις

1955

Ζόγκα

Καστράκι

1928

Ζουλάτικα

Νερόμυλος

1928

Ίμάμ Τσαούση

Κέντρο

1926

Κακαρούκα

Απιδούλα

1928

Καλολετσή

Νεράιδα

1955

Καραγιούζι, Καραγκίζι

Αμπελόκαμπος

1928

Καραγιούζι ή Καραγκίζι

Πρινάρι

1928

Καρακασίμι

Καρυά

1928

Καρακασίμι

Σιτοχώρι

1957

Κασνέσι

Μαρίνα

1928

Καστράκι

Μέλισσα

1957

Κάτω Λουκάβιτσα

Αυγή

1955

Κελεβή

Κόροιβος

1955

Κέρτιζα, Κερτίζα

Αγ. Κυριακή

1955

Κόκλα

Πηγάδι

1928

Κομποθέκρα

Δάφνη

1955

Κουκουβίτσα

Κορυφή

1955

Κούκουρα

Σαλμώνη

1915

Κούλουγλη

Οινόη

1915

Κριεκούκι, Κρεκούκι

Πελόπιο

1928

Κρυονέρι

Μοναστήρι

1940

Λόπεσι

Κρυόνερο

1928

Λυκουρέσι

Βασιλάκι

1928

Μάζι

Κουρτέσι

1928

Μαλακάσι

Ελαιών

1928

Μαλίκης

Νησίον

1955

Μηλιές

Βουλιαγμένη

1940

Μοναστήρι

Κρυονέρι

1953

Μουζίκα

Δαφνιώτισσα

1928

Μουσουλόυμπεη

Λευκοχώρι

1928

Μπαλί

Αγία Άννα

1926

Μπάστα

Κρυονέρι

1928

Μπάστας

Άγ. Θεόδωροι

1957

Μπεζαϊτη

Κεραμιδιά

1928

Μπεντένι

Πεύκη

1928

Μπεντένι

Νεάπολη

1955

Μπεσερές

Περιστέρι

1955

Μπέχρος

Ακροποταμιά

1957

Μπαρμπότα

Αμυγδαλή (Λαμπείς)

1955

Μοστενίτσα

Ορεινή

1928

Μποκοβίνα, Μπουκοβίνα

Αγ. Τριάδα

1955

Μπουρδάνο

Μηλιές

1928

Μπουχιώτι

Αυγείο

1955

Μπράτι

Σταφιδόκαμπος

1928

Μπρούμα

Ηράκλεια

1915

Νεοχώριο

Ροδιά

1959

Νουσά

Αστράς

1928

Ξένια

Καλυβάκια

1971

Παλαιόπολη

Ήλιδα

1915

Παλουκαίικα

Μέγα Πεύκον

1959

Πορετζού

Αγράμπελα

1928

Πρινόφυτον (Δίβρη)

Λάμπεια, Λαμπεία

1929

Ρεμουτζάνη

Πλατανίτσα

1928

Ρένεσι

Ανάληψη

1928

Ρετεντού

Χειμαδιό

1928

Ρετούνη

Αρετή

1959

Ρόμεσι

Αμπελών

1959

Σαμπάναγα

Πέτρα

1906

Σαμπάναγα

Μαύρα

1926

Σαρακίνη

Παλαιόκαστρο

1940

Σελίμ Τσαούση

Παλαιοχώρι

1906

Σινούζι, Σινουγιό

Άγναντα

1928

Σούβαρδο

Ελαιότοπος

1928

Σουλεϊμάναγα

Μυρσίνη

1915

Σπάτα

Άγ. Νικόλαος

1957

Στραβοκέφαλο

Κλαδέον

1933

Τατάραλι

Ανθώνας

1928

Τζόγιας

Πράσινο

1959

Τρουμπές

Δήμητρα

1955

Φιγάλεια Κάτω

Νέα Φιγάλεια

1981

Χαλαμπρέζα

Πρόδρομος

1928

Χάνια Πανοπούλου

Πανόπουλο (Αντρωνίου)

1968

Χατζί

Άγ. Νικόλαος

1957

Ψάρι

Βουπράσιον

1918

 
 

S5 Accordion Menu

Κεντρική Σελίδα

Ο Τόπος μας

Παράδοση

Πολυμέσα

Ιστορία

Στατιστικά Μετρητές

Χρήστες
329
Άρθρα
906
Εμφανίσεις Άρθρων
12529935

Συνδεδεμένοι χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 108 επισκέπτες και κανένα μέλος

S5 Box

Login

Register

Δημοφιλή άρθρα