Μελέτες, Πνευματικά
  • Εγγραφή
Βοηθήστε να καταγράψουμε την ιστορία του χωριού μας.

Πάρτε μια συνέντευξη από έναν μεγαλύτερο/η, κάποτε θα είναι πολύτιμη.

Αν θέλετε στείλτε την να την δημοσιεύσουμε πάντα με το όνομά σας.

Σας δίνουμε μερικές ερωτήσεις που μπορείτε να αλλάξετε και την σειρά

 και την επέκταση ανάλογα με την ροή της συζήτησης.

 

                           ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ  

  • Τί γνωρίζετε γύρω από την ιστορία του χωριού;

  • Γιατί το ονόμασαν Αντρώνι;

     

  • Από πού ήρθαν οι πρώτοι κάτοικοι;

     

  • Γνωρίζετε για την Ακρώρεια;

     

  • Γνωρίζετε για το Λασιώνα;

     

  • Έχετε δει πουθενά αρχαία ερείπια και αν ναι πού;

     

  • Έχετε δει αρχαία νομίσματα, αντικείμενα ή κάτι άλλο;

     

  • Μπορείτε να μου τα περιγράψετε;

     

  • Έχετε ακούσει κάποια ιστορία για το Σκυλοκέφαλο και τον Κοινοβιάρχη Άγιο;

     

  • Γνωρίζετε κάτι για τους Αγίους Αναργύρους;

     

  • Τι γνωρίζετε για την Τουρκοκρατία και το Λάλα;  Ξέρετε για κάποιον ήρωα;

     

  • Γνωρίζετε για την μάχη στου Κατσαρού και το Γιαννιά;

     

  • Γνωρίζετε ποιοί αγωνιστές κρύβονταν στο Αντρώνι και σε ποιες σπηλιές;

     

  • Γνωρίζετε για το Ανάθεμα και αν ναι τί;

     

  • Από πού προήλθε το: " Κούμανι κι Αντρώνι ο Θεός να σε γλιτώνει"

     

  • Γνωρίζετε κάτι για τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο;

     

  • Γνωρίζετε ποιοί σκοτώθηκαν και ποιοί πιάστηκαν αιχμάλωτοι στην Τουρκία κατά τη Μικρασιατική καταστροφή;

     

  • Γνωρίζετε για  την κατοχή, τους Ιταλούς, τους Γερμανούς στο χωριό;

     

  • Ποιούς αγωνιστές χτύπαγαν οι κατακτητές στην πλατεία και γιατί;

     

  • Τι γνωρίζετε σχετικά με τον εμφύλιο στο χωριό;

     

  • Γνωρίζετε κάποια παιδιά από τα 40 που στρατολόγησαν οι αντάρτες και ποιά σκοτώθηκαν;

     

  • Τι άλλο γνωρίζετε για το χωριό; Γιατί το έλεγαν Κεφαλοχώρι;

     

  • Πότε ήταν η μεγάλη άνθηση και πότε η πτώση;

     

  • Γνωρίζετε πρόσωπα του χωριού  που έπαιξαν κάποιο ρόλο;

     

  • Γνωρίζετε κάποιους παλαιούς παρέδρους, προέδρους, ή δημάρχους;

     

  • Ποιούς δασκάλους θυμάστε και τι προσφορά είχαν;

     

  • Τί επαγγέλματα ασκούσαν οι κάτοικοι;

     

  • Γνωρίζετε σπάνιους τεχνίτες και την ιστορία τους;

     

  • Γνωρίζετε παλιούς μουσικούς και την ιστορία τους;

     

  • Θυμάστε κάποια γραφική προσωπικότητα του χωριού;

     

  • Yπήρξε κάποιος ευεργέτης; (όχι για εκκλησίες)

     

  • Θυμάστε ονομασίες περιοχών γύρω από το χωριό, και από πού προήλθε το όνομα;

     

  • Θυμάστε ονομασίες ποταμιών και ιστορίες γύρω από αυτά;

     

  • Θυμάστε πηγές;

     

  • Τί ξέρετε για την τρύπα στο Κολούδι;  

     

  • Θυμάστε παρατσούκλια και από που προήλθαν;

     

  • Θυμάστε ονόματα ζώων;

     

  • Θυμάστε κάποιο τραγούδι τοπικό, κάποιο νανούρισμα, η μοιρολόι;

     

  • Θυμάστε κάποια παροιμία σχετικά με το χωριό ή τα γειτονικά χωριά;

     

  • Θυμάστε κάποιες λέξεις που δεν λέγονται σήμερα;

     

  • Θυμάστε βρισιές, κατάρες ή απευχές;

     

  • Θυμάστε  κάποια ιστορία που έλεγαν για Νεράιδες και Στοιχειά;

     

  • Θυμάστε κάποιο παραμύθι ή ιστορία;

     

  • Γνωρίζετε για τα μερομήνια και πώς τα βρίσκουμε;

     

  • Γνωρίζετε για τα ξόρκια και ποιοι τα έκαναν;

     

  • Έχετε ακούσει κάτι για μάγια;

     

  • Ξέρετε για τα έθιμα της γέννας, της βάφτισης, του γάμου;

     

  • Το έθιμο των αποκριών και από πού έρχεται;

     

  • Το πανηγύρι, οι χορευταράδες και οι κουβαρντάδες.

     

 

 

 

                               ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ

 -----------------
Ευχαριστώ την Ουρανία, για την πολύ σημαντική συνέντευξη που πήρε, από τον αείμνηστο μπαρμπα Νικολή Πανούτσο.   

Κ.Παπαντωνόπουλος

 

 

ΟΥΡΑΝΙΑΣ ΠΑΝΟΥΤΣΟΥ

Φοιτήτριας Παιδαγωγικού Τμήματος

Πανεπιστημίου Πατρών

 

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ

ΑΝΤΡΩΝΙ ΗΛΕΙΑΣ

ΤοΑντρώνι είναι ένα ημιορεινό χωριό του νομού Ηλείας, με περίπου 200 κατοίκους. Στην κοινότητα Αντρωνίου ανήκουν οι συνοικισμοί: Χάνι Πανόπουλου, Ζαχαραίικα και Σπαρτουλιά και ανήκει στον δήμο Λασιώνος. Σήμερα οι κάτοικοι ασχολούνται, κυρίως, με την κτηνοτροφία και την γεωργία.      

Περισσότερα,όμως, για την ιστορία του χωριού, τον σύγχρονο τρόπο ζωής των κατοίκων,
αλλά και κάποια λαογραφικά στοιχεία παρουσιάζονται στη συνέχεια της παρούσας εργασίας.

Τα στοιχεία που αναφέρονται προέρχονται από τις συνεντεύξεις τριών κατοίκων του χωριού, τους οποίους θα ήθελα να ευχαριστήσω για την υπομονή τους και την σημαντική συμβολή τους στην εργασία. Οι αφηγητές είναι οι εξής: 1) Γεώργιος Πανούτσος, ετών 59, συνταξιούχος αστυνομικός. 2) Νικόλαος Πανούτσος, ετών 78, κτηνοτρόφος, απόφοιτος Γ΄Δημοτικού. 3)Νικολέτα Πανούτσου, ετών 50, απόφοιτη
Δημοτικού Σχολείου.

------------------------------------------------------------------------------------

 

Τα στοιχεία που αναφέρονται προέρχονται από τις συνεντεύξεις τριών κατοίκων του χωριού, τους οποίους θα ήθελα να
ευχαριστήσω για την υπομονή τους και την σημαντική συμβολή τους στην εργασία. Οι αφηγητές είναι οι εξής: 1) Γεώργιος Πανούτσος, ετών 59, συνταξιούχος αστυνομικός. 2) Νικόλαος Πανούτσος, ετών 78, κτηνοτρόφος, απόφοιτος Γ΄Δημοτικού. 3)Νικολέτα Πανούτσου, ετών 50, απόφοιτη Δημοτικού Σχολείου. 

       

Αντρώνι: Γενική άποψη

 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΡΩΝΙΟΥ

Αφηγητής: Νικόλαος Πανούτσος

 

Ερώτ.: Τι γνωρίζεις για την ιστορία του χωριού; Γιατί ονομάστηκε Αντρώνι;
Απάντ.: Μια περίπτωση είναι να ήταν από 'δω κάποιος οπλαρχηγός Αντρωνιώτης. Μια άλλη είναι ότι ήτανε φυσικό οχυρό, άντρο.  Τώρα ποια περίπτωση είναι δεν ξέρουμε, είναι δύο περιπτώσεις. Το Αντρώνι κατοικήθηκε τέλη του 16ου αιώνα με αρχές 17ου αιώνα, το οποίο το λέει και η εκκλησία "Οι Άγιοι Ανάργυροι".

 
Ερώτ.: Από πού ήρθαν οι πρώτοι κάτοικοι;
Απάντ.: Αυτό δεν το ξέρουμε, είναι πάντως κυνηγημένοι από Τούρκους. Δεν είναι όλοι από μία περιοχή, κυνηγημένοι από Τούρκους. Αυτό έχω εγώ ακούσει. Από πολλούς γέρους το έχω ακούσει. Έχω διαβάσει και ένα βιβλίο του Φωτάκη που δεν τα έλεγε και τόσο καλά. Ο Φωτάκης ήτανε του Κολοκοτρώνη... Ήτανε ένας συγγραφέας Φωτάκης.

Ερώτ.: Δεν τον έχω ξανακούσει.
Απάντ.: Και έχω ένα βιβλίο που λέει για τον Φωτάκη, ήτανε του Κολοκοτρώνη γραμματικός και ήτανε από το Τυριάκη της Γορτυνίας. Και είχε πολλά, αλλά ήτανε σχισμένο το βιβλίο.

Ερώτ.: Τι άλλο γνωρίζεις για το χωριό;
Απάντ.: Το Αντρώνι, λέει, υπήρξε ένα μικρό Σούλι. Ήταν τόσο οχυρό που είχε τρεις διαβάσεις και δεν μπορούσαν οι Τουρκαρβανίτες από το Λάλα να περάσουνε και συνθηκολογήσανε. Και άμα βλέπανε ζόρι είχανε τη μεγάλη σπηλιά, το φρούριο, που έπεσε το 1953 και σκότωσε Γιαρμεναίους. Είχανε στη μέση του βράχου 50 μέτρα κάτω, 50 μέτρα πάνω και έβγαινε με μονοπατάκια. Χώραγε 1000 άτομα μέσα. Και αυτοί οι Τουρκαρβανοί, οι Λαλαίοι, συμφιλιωθήκανε να συνθηκολογήσουνε για να μην έχουνε καμιά δουλειά, κανένα πρόβλημα, με το χαράτσι. Σου λέω, μάτα, ότι υπήρχε το ανάθεμα. Το ανάθεμα στο Αντρώνι που είναι ξακουστό σε όλη την Πελοπόννησο, βόρεια στο Αντρώνι, στη Σπαρτουλιά. Εκεί σκοτώσανε έναν προδότη και εισπράκτορα των Τούρκων. Τον πήρανε και τον σκοτώσανε οι Αντρωναίοι και του κάνανε ανάθεμα και όποιος επέρναγε, έπαιρνε μια πέτρα και έλεγε: «Ανάθεμά τον». Είχε, μάτα, οπλαρχηγούς. Είχε τον Ραπανάρη, είχε τον Λίβανο, είχε το πρωτοπαλλήκαρο τον Γιαννιά.

Ερώτ.: Έχουμε και το μνημείο του στην Σπαρτουλιά.
Απάντ.: Ναι, εγώ το είπα και έγινε αυτό.Στο Αντρώνι υπήρξαν μέχρι το '40 τρία σπίτια με πολεμίστρες. Δύο στο Λαζουπάλη και εδώ του Κλαπανάρη, του Μπούκη. Μας πήρε ο δάσκαλος και μας τα 'λεγε, ήτανε πολεμίστρες. Είχε, μάτα, τον μπαρουτόμυλο του Πετραλιά, 500 μέτρα στη χαράδρα, στον οποίο πήγανε οι Λαλαίοι να φορτώσουνε μπαρούτι για να πάνε στην αποστασία του Αλή Πασά στα Γιάννενα. Από δώθε περάσανε. Θα σου πω και ένα άλλο, μάτα, και το έχω διαβάσει σε βιβλίο. Εδώ οι Αντρωναίοι φιλοξενήσανε τον Γεώργιο Ανδρούτσο, τον πατέρα του Οδυσσέα Ανδρούτσου, τη δεκαετία του 1770. Είχε "βγει" στη Μάνη με 500 παλικάρια και στην επανάσταση δεν βοηθήσανε οι φιλέλληνες Ρώσοι και τον κυνηγήσανε. Ήρθε εδώ με βαρύ χειμώνα και τον φιλοξενήσανε στις σπηλιές του Αντρωνίου. Ήταν και ένας αρχικλέφτης Ζαχαριάς και ήτανε και ένας Τούρκος Αρβανίτης, ο Αλή Φαρμάκης, ο οποίος αποστάτησε από τους Τούρκους. Έχω ολόκληρη ιστορία εγώ γι' αυτόν τον Αρβανίτη, τον Αλή Φαρμάκη. Και από 'κει έφυγε και πέρασε τη Ρούμελη με 90 παλικάρια από τα 500.

 

Ερώτ.: Έχεις να προσθέσεις κάτι άλλο για την ιστορία του χωριού;
Απάντ.: Εμείς είχαμε και οπλαρχηγό, τον Παναγιώτη τον Πανούτσο, ο οποίος σκοτώθηκε στο Κούμανη το '21 και εκεί που σκοτώθηκε λέγεται Λακαντρωνιώτη. Ήτανε ο παππούλης του παππού μου και του παππού του πατέρα σου. Ήταν οπλαρχηγός. Το Αντρώνι μέχρι την δεκαετία του '40 ήτανε το κεφαλοχώρι όλης της περιφέρειας και το περισσότερο χωριό. Περισσότερα στάρια δεν έκανε κανένα άλλο χωριό. Ερχόσαντε 150 άλογα από τον κάμπο, κάτω από τον κάμπο της Ηλείας για να αλωνίσουμε με τ' άλογα τα στάρια. Ο αλωνισμός βάσταγε 10-15 μέρες και κάνανε πολύ στάρι και είχανε και 15.000 κτηνοτροφία, γιδοπρόβατα. Και εγώ το θυμήθηκα αυτό.

Ερώτ.: Ήτανε κεφαλοχώρι!
Απάντ.: Από τέχνες υπήρχανε σιδεράδες, υπήρχαν οργανοπαίχτες, υπήρχαν παπουτσάδες, τσαγκάρηδες, μαραγκοί, χτίστες, πρακτικοί γιατροί. Όλες οι τέχνες υπήρχανε.

Ερώτ.: Τώρα δεν υπάρχει τίποτα.

Απάντ.: Τα όργανα ήτανε τα καλύτερα. Τότε ήτανε ο Τσούνης ο Καργής, ο γέρος, που δεν υπήρχε άλλος κλαριτζής στην περιφέρεια.

 

Ερώτ.: Θυμάσαι τώρα να μου πεις ονομασίες βουνών, περιοχών;

Απάντ.: Ναι, θα σου τα πω και αυτά, όλα τα ξέρω.

 

Ερώτ.: Θέλω πολλά να ξέρω. Αν γνωρίζεις πώς βρίσκουμε τα ημερομήνια.
Απάντ.: Τα ξέρω κι αυτά. Θα σου πω πρώτα τα όρια του χωριού. Νότια το Αντρώνι συνορεύει με την Φολόη και το Κούμανη. Ανατολικά συνορεύει με την Λαμπεία, βορειοδυτικά με την Αγία Κυριακή, τα Τσίπιανα και το Κακοτάρι. Δυτικά έχει το δάσος, που συνορεύει με την Πηνεία και νοτιοδυτικά συνορεύει με ένα χωριό Καρυά, την Καρυά.

 

Ερώτ.: Ναι, το έχω ακούσει.
Απάντ.: Ξέρεις πόσοι παπάδες προλάβανε το Αντρώνι; Πρώτος πέρασε ένας Παπαντώνης, μετά έγινε ένας παπα-Δημήτρης Ζαχαρόπουλος, μετά έρχεται το παιδί του Παπαντώνη, ο Κώστας Παπαντώνης. Μετά έρχεται ο παπα-Κοσμάς ο Τούμπλαρης.

 

Ερώτ.: Ο παπα-Κοσμάς που ζει τώρα;
Απάντ.: Όχι, προπάππους του. Μετά έρχονται δυο παιδιά του, παπα- Γιώργης και μετά παπα-Δημήτρης. Μετά ήρθε το παιδί του παπα-Γιώργη, ο παπα-Κώστας και ένα παιδί του, παπα-Νικόλας, το οποίο πρώτα ήτανε στου Μάγειρα, κάτω στα Ολύμπια.

 

Ερώτ.: Τα θυμάσαι όλα!
Απάντ.: Ναι! Μετά έγινε παιδί του παπα-Κώστα, ο παπα-Νιόνιος, που ήτανε πρώτα στο Πανόπουλου. Μετά έγινε ο παπα-Κοσμάς.

 

Ερώτ.: Ο παπα-Κοσμάς που ζει τώρα.
Απάντ.: Που ζει, ναι. Και μετά τον παπα-Κοσμά, ο παπα-Ντίνος. Αυτοί είναι οι παπάδες του Αντρωνίου.

Ερώτ.: Δεν έχουν έρθει άλλοι;
Απάντ.: Όχι, δεν έχουν έρθει άλλοι, μόνο αυτοί, τους ξέρω όλους εγώ. Την ξέρεις την ιστορία μας; Ότι είμαστε από Τούρκους;

Ερώτ.: Επειδή στο Λάλα ήτανε οι Τούρκοι, λογικά θα είχανε έρθει και εδώ.
Απάντ.: Όχι. Η γιαγιά του παππού μας ήτανε Τούρκισσα, Αρβανίτισσα, Τουρκαρβανίτισσα και είχανε έναν τσοπάνη εκεί, τον Μπίκο. Ο πατέρας της λεγότανε Μπεκίρ Αγάς και ο Μπίκος πήρε το όνομα από την οικογένεια που ήτανε τσοπάνης. Η μάνα της ήτανε Χριστιανή και ήθελε να την αφήσει σε Χριστιανό και την έδωκε του Μπίκου. Την έλεγαν Κιμιλιώ και πήγανε και την βαφτίσανε Νικολίτσα πάνω στην Ορεινή, την βάλανε Νικολίτσα. Και από αυτήν ήξερε πολλά ο παππούς μου, όλες τις ιστορίες από αυτήν τις ήξερε. Και έχω δείγμα εγώ από αυτήν. Από την ποδιά της που ήτανε χρυσοκέντητη. Την είχε ο παππούς μου σε μια σακκούλα που έβαζε τα λεφτά και την έχει εις μνήμην αυτής.

 

Ερώτ.: "Από Κούμανη κι Αντρώνι ο Θεός να σε γλιτώνει". Γιατί το λένε αυτό;
Απάντ.: Θα σου το πω κι αυτό. Κούμανη κι Αντρώνι, που έγινε η μάχη με την αποστασία του Αλή Πασά. Έγινε η επανάσταση εδώ και έφυγαν οι Τούρκοι, πέρασαν την Πάτρα. Πάνω στην ορεινή Ηλεία έκαψαν τα Νοτενά, το μοναστήρι. Ο Γιαννιάς "έπιασε" στο στενό στο βουνό Γιαρακάρη. "Έπιασε" εκεί με 150 παλικάρια. Ήτανε στις 27 Μάη και έκανε ζέστη πολλή. Πιάνει με 13 παλληκάρια και σκοτώνει 120 Τούρκους. Οι Αντρωναίοι, τότε που ήταν να έρθουνε εδώ οι Τούρκοι,"έπιασαν" εκεί πάνω στη σπηλιά, αυτή του Kλαπανάρη Μνημείο της μάχης της 27ης Μαΐου 1821 στη θέση Σπαρτουλιά που λέγαμε, το οχυρό. Βγαίνει ο παπάς στη Γιάρμενα και «Ρε Αντρωναίοι», τους λέει, «τι πιάσατε σαν τα ποντίκια. Ήρθε ο Αντρέας ο Μεταξάς με στρατό». Οι Τούρκοι είχανε στο Παπουτσί στρατοπεδεύσει. Πάνε οι Αντρωναίοι από το ρέμα, οι Κουμαναίοι από 'κει, έρχονται οι Διβριαίοι από πάνω και τους τσακίσανε. Και τότε ονομάστηκε «Από Κούμανη κι Αντρώνι ο Θεός να σε γλιτώνει, κι αν περάσεις απ' την Δίβρη θα σε φάει το μαύρο φίδι». Και μετά φύγανε από 'κει και πιάστηκε μάχη στο Πούσι και 'κει σκοτώθηκε ο προπάππος μου. Μάτα, δεν υπήρχαν κοτσαμπάσηδες και όλη η ορεινή Ηλεία ήτανε όλο σε επανάσταση. Ναι, δεν λογαριάζανε αυτοί. Δεν ήθελαν τους κατακτητές. Ήτανε και άλλοι οπλαρχηγοί. Στα Τσίπιανα ήτανε ο Τουρκοπαναής, μάλλον Μπαρμπαγιάννης και πήρε το όνομα Τουρκοπαναής. Και είχε μια σπηλιά απέναντι στης Παναγιάς το βουνό και πολέμαγε. Και τον έφαγε το φίδι στο πόδι, στο μεγάλο δάχτυλο, και έκοψε το δάχτυλο για να μην σταματήσει τον πόλεμο.

 

Ερώτ.: Έχεις να προσθέσεις κάτι άλλο;
Απάντ.: Θα σου πω ότι όλα τα νομίσματα της Αρχαίας Ελλάδας υπήρχαν εδώ. Από           τις Συρακούσες, της Σικελίας βρίσκαμε εδώ, γιατί ήτανε οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Και έχω και μια συστατική που λέει ότι το Αντρώνι το 1821 είχε 800 κατοίκους.

Ερώτ.: Σήμερα πόσους κατοίκους έχει περίπου;
Απάντ.: Μόνιμοι κάτοικοι θα είναι... Άκουσε να σου πω, είναι 105 συνταξιούχοι και πέσε ότι είναι 50-60 που δεν παίρνουν σύνταξη.

 

Ερώτ.: Δηλαδή περίπου 150 άτομα.
Απάντ.: Βάλε και 50 περίπου παιδιά. Άρα θα είμαστε 200 κάτοικοι εδώ στο χωριό. Ξέρω ότι σίγουρα 105 είναι οι συνταξιούχοι.

 

S5 Accordion Menu

Κεντρική Σελίδα

Ο Τόπος μας

Παράδοση

Πολυμέσα

Ιστορία

Στατιστικά Μετρητές

Χρήστες
51
Άρθρα
908
Εμφανίσεις Άρθρων
12617278

Συνδεδεμένοι χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 198 επισκέπτες και κανένα μέλος

S5 Box

Login

Register

Δημοφιλή άρθρα